ตอนที่ 1 บทที่ 1 "ถ้าท่านต้องการจะเอาน้ำผึ้ง ก็อย่าเตะรังผึ้ง" เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม ค.ศ.1931 ประชาชนในนครนิวยอร์ก ได้เห็นการล่ามนุษย์ที่น่าตื่นเต้นหวาดเสียวที่สุดเท่าที่ประชาชนในเมืองเก่าแห่งนี้เคยพบเห็นกันมาแล้ว หลังจากเจ้าหน้าที่ได้ค้นหาตัวมาสองสัปดาห์ เจ้า"ปืนคู่" คราวลีย์ เจ้าผู้ร้ายฆ่าคน ด้วยปืน ซื่งไม่สูบบุหรี่ และไม่ดื่มสุรา ถูกต้อนไปจนมุม และถูกจับในห้องพักของคู่รักของเขาที่ถนนเวสต์ เอนด์ ตำรวจและสันติบาล 150 คน ได้วางกำลัง ล้อมรอบห้องชั้นบนของตึกซึ่งเป็นที่ซ่อนของเจ้าผู้ร้ายคนนี้ หลังคาได้ถูกตัดเป็นช่อง เพื่อปล่อยแก๊สน้ำตารมเจ้าคราวลีย์ "ผู้ฆ่าตำรวจตาย" ทางตึกหลังอื่นๆ รอบตึกหลังนนี้ ตำรวจใช้เป็นที่วางปืนกลเรียงรายอยู่ทุกด้าน และนับเป็นเวลาหว่าหนึ่งชั่วโมงที่ผู้อยู่ในนครนิวยอร์ก ในส่วนที่เป็นบ้านพักอาศัย ได้ยินเสียงของปืนลั่นระเบิดและเสียงรัวของปืนกลดังกัมปนาทกึกก้องอยู่ตลอดเวลา คราวลีย์ หมอบอยู่เบื้องหลังเก้าอี้นวมตัวหนึ่ง ปล่อยกระสุนปืนไปยังตำรวจโดยมิได้ขาดระยะ ประชาชนผู้เต็มไปด้วยความตื่นเต้นราวหนึ่งหมื่นคนได้มาดูเหตุการณ์นี้ เป็นการต่อสู้ชนิดที่ไม่เคยมีใครได้พบเห็น จากากรยืนดูบนทางเท้าของนครนิวยอร์กมาก่อนเลย เมื่อ คราวลีย์ ได้ถูกจับเรียบร้อยแล้ว ข้าหลวงใหญ่ของกรมตำรวจชื่อ อ.พ. มัลรูนี ได้กล่าวว่า เจ้าเสือปืนคุ่คนนี้เป็นมนุษย์อันธพาลที่น่าคร้ามเกรงที่สุดในประวัติศาสตร์ของรัฐนิวยอร์ก "เขาจะฆ่าคน" ข้าหลวงใญ่กล่าว "แาแต่เรื่องเล็กๆน้อยๆ" แต่เจ้า"ปืนคู่" คราวลีย์ มองตัวของเขาเองอย่างไรบ้าง? เราได้ทราบความจริงในเรื่องนี้ก็เพราะขณะที่ตำรวจกำลังยิงเข้าไปในห้องพักของเขา เขาได้เขียนจดหมายฉบับหนึ่งถึง "ผู้ที่มีความสนใจ" และ ในขณะที่เขียนจดหมายฉบับนี้ เลือดจากบาดแผลของเขาหยดถูกแผ่นกระดาษจนเป็นรอยสีแดงเข้ม คราวลีย์ เขียนในจดหมายฉบับนั้นว่า "ภายใต้เสื้อของข้าพเจ้าคือหัวใจที่เต็มอยู่ด้วยความอิดโรย แต่เป็นหัวใจแห่งความกรุณาปราณี หังใจซึ่งจะไม่ทำให้ผู้ใดได้รับอันตราย" เมื่อก่อนหน้านี้ไม่กี่ชั่วโมง ขณะที่คราวลีย์ กำลังแสดงบทพิศวาสกับสาวคนรักในรถยนต์ที่ริมถนนในชนบทแห่งหนึ่งของเกาะลองไอร์แลนด์ ทันใดนั้นเอง มีตำรวจ คนหนึ่งเดินไปที่รถยนต์ซึ่งจอดอยู่คันนั้นและพูดว่า "ผมขอดูใบขับขี่ของท่านหน่อย" โดยมิได้พูดเลยแม้แต่คำเดียว คราวลีย์ ชักปืน และยิงตำรวจคนนั้นติดๆกันหลายนัด ในขณะที่ตำรวจคนนั้นกำลังจะฟุบลงนอนสิ้นชีวิต คราวลีย์ กระโดดออกจากรถ กระชากปืนรีวลเวอร์จากตำรวจแล้วยิงซ้ำไปที่ร่างนอนเหยียดยาวของตำรวจคนนั้นอีกนัดหนึ่ง เจ้าผู้ร้ายฆ่าคนๆเดียวกันนี้เองที่เขียนจดหมายว่า "ภายใต้เสื้อของข้าพเจ้าคือหัวใจที่เต็มอยู่ด้วยความคิดโรย แต่เป็นหัวใจแห่งความกรุณาปราณี หัวใจซึ่งจะไม่ทำให้ผู้ใดได้รับอันตราย" หัวใจซึ่งจะไม่ทำให้ผู้ใดได้รับอันตราย" ในที่สุด คราวลีย์ ถูกตัดสินให้ประหารชีวิตด้วยเก้าอี้ไฟฟ้า ขณะที่เขาจะถูกนำไปสุ่ห้องประหารในคุกซิงซิง เขาได้พูดว่า "นี่คือผลกรรมแห่งการฆ่าคนตายของฉัน" หรือเปล่า ? เปล่าเลย เขาพูดว่า "นี่คือผลแห่งการป้องกันตนเองของฉัน" จุดสำคัญของเรื่องนี้ก็คือเจ้า "ปืนคู่" คราวลีย์ ไม่ยอมโทษตนเองในการกระทำใดๆทั้งหมด มันเป็นลักษณะอาการของพวกอาชญากรเท่านั้นเองแหละหรือ? ถ้าท่านคิดว่าเป็นเช่นนั้น โปรดฟังคำพูดต่อไปนี้ "ผมได้ใช้ชิวตอย่างดีที่สุดตลอดมาในอันที่จะให้ผู้อื่นได้รับความรื่นเริงบันเทิงใจตามสมควร ช่วยให้เขาเหล่านั้นสนุกสนาน ผลที่ผมได้รับจากการกระทำของผมก็คือถูกด่า และกลายเป็นคนที่จะต้องถูกทางการปราบปราม" คำพูดนี้เป็นของ อัล คาโปน ผู้เคยเป็นศัตรูหมายเลขหนึ่งของประชาชนอเมริกัน ผู้เป็นหัวหน้าพวกเหล่าร้ายซึ่งเป็นที่น่าหวาดหวั่นพรั่นพรึง แก่ชาวเมืองชิคาโกมาแล้ว คาโปนมิได้ลงโทษตนเอง เขากลับมองตัวของเขาในฐานะป็นผู้ทำประโยชน์ให้แก่ประชาชน เป็นผู้ทำประโยชน์ซึ่งประชาชนเข้าใจผิดและไม่รู้สึกในบุญคุณของเขา ทำนองเดียวกับดัตช์ ชูสตส์ เจ้าเหล่าร้ายมีชื่อเสียงที่สุดคนหนึ่งในบรรดาเหล่าร้ายที่มืชื่อเสียงที่สุดในรัฐนิวยอร์ก ก่อนที่เขาจะล้มลงสิ้นชีวิต จากกระสุนปืนของพวกเหล่าร้ายด้วยกันในเมืองนิวยอร์ก เขาได้ให้สัมภาษณ์แก่หนังสืพิมพ์ฉบับหนึ่งว่าเขาเป็นผู้ทำประโยชน์ให้แก่ประชาชนและเขาเชื่อว่าเขาได้เป็นเช่นนั้นจริงๆ ข้าพเจ้าได้เขียนจดหมายโต้ตอบกับพัสดีลอวส์ แห่งคุกซิง ซิง ถึงเรื่องอันควรสนใจนี้ ซึ่งเขาได้เปิดเผยว่า"มีนักโทษอุกฉกรรจ์ในคุกซิง ซิง อยู่เพียงไม่กี่คนที่รู้สึกตัวว่าเป็นคนชั่วช้าสารเลว อาชญากรเหล่านี้เป็นมนุษย์เหมือนท่านและผม ดังนั้นเขาจึงมีเหตุผลของเขาเองที่จะอธิบายถึงพฤติการณ์ของเขา เขาจะเล่าให้ท่านทราบว่าเหตุใดเขาจึงต้องเปิดตู้เซฟหรือเตุถใดจึงต้องใช้นิ้วือเหนี่ยวไกปืนโดยไม่รอช้า คนเหล่านี้ส่วนมากพยายามจะสร้างเหตุผลซึ้งอาจมีเหตุผลพอหรือไม่พอ เพื่อจะให้ใครต่อใครรวมทั้งตัวของเขาเอง เห็นใจในการกระทำอันเป็นปฏิปักษ์ต่อความสงบแห่งสังคมของเขา ครั้นแล้วเขาจะกล่าวยืนยันอย่างแข็งขันว่าเขาไม่ควรจะติดคุกเลย" ครั้งหนึ่ง ยอร์น วานาเมเกอร์ เจ้าปืนคู่ คราวลีย์ ดัตช์ ชูลตส์ และอาชญากรภายในคุกมิได้โทษตัวของเขาเองในการกระทำใดๆของเขา แล้วก็คนอื่นๆที่ท่านและข้าพเจ้าติดต่อสัมพันธ์ด้วยจะลงโทษตัวของเขาเองละหหรือ? ครั้งหนึ่ง ยอร์น วานาเมเกอร์ ผู้ล่วงลับ ได้สารภาพว่า "ผมได้เรียนรู้สามสิบปีมาแล้วว่าเป็นความโง่เขลาเบาปัญญาที่จะดุว่าใคร ผมเคยได้พบความผิดพลาดเสียหายมาอย่างแบจะทนไม่ได้ แต่ผมไม่ยอมให้อารมณ์เสีย ทั้งนี้ก็เพราะผมตระหนักความจริงว่า พระเจ้ามิได้ประทานพรแห่งความเฉลียวฉลาดให้แก่นุษย์ทุกคนเสมอเหมือนกันหมด" วานาเมเกอร์ ได้ศึกษาบทเรียนนี้มานานแล้ว ส่วนข้าพเจ้าซิ ได้ผ่านความพลาดพลั้งมาในโลกนี้นับเป็นเวลาหนึ่งในสามของศตวรรษ กว่าข้าเพจ้าจะตระหนักความจริงว่า 99 ใน 100 ครั้ง แห่งความผิดพลาดของมนุษย์ เขาจะไม่ตำหนิติเตียนตนเองแต่อย่างใด แม้ความผิดพลาดนั้นจะร้ายแรงสักขนาดไหนก็ตาม การตำหนิติเตียนเป็นสิ่งไร้ประโยชน์ ก็เพราะจะทำให้ผู้ติเตียน แก้ตัวต่างๆ และพยายามที่จะเข้าข้างตัวเอง การตำหนิติเตียนเป็นภัย ก็เพราะมันสามารถทำให้จิตใจอันภาคภูมิของมนุษย์ได้รับความปวดร้าว ทำลายความรู้สึกแห่งการเป็นคนมีความสำคัญ และก่อให้เกิดโทสะ กาองทัพบกของเยอรมันไม่อนุญาตให้ทหารยื่นฟ้องและวิพากษ์วิจารณ์ในทันทีทันใด เมื่อเกิดเรื่องใดๆขึ้น เจ้าทุกข์จะต้องเก็บความขุ่นข้องหมองใจไว้เสียก่อนคืนหนึ่ง เพื่ออารมณ์จะได้เยือกเย็นลง ถ้าทหารผู้ใดไม่ปฏิบัติตามนี้โดยยื่นฟ้องกล่าวโทษในปัจจุบันทันที ก็จะถูกทำโทษ จากนี้ไปจนตราบกัลปาวสาน ควรจะใช้กฏอันนี้เช่นเดียวกันในชีวิตของบุคคลสามัญทั่วๆไป กฎซึ่งจำเป็นสำหรับพ่อแม่ที่ขี้บ่น เมียที่จู้จี้ขี้เอาเรื่อง นายจ้างที่ขี้ดุว่า และผู้มีนิสัยน่าเกลียดน่าชังที่ตั้งหน้าแต่จะคอยจับผิดผู้อื่น ท่านจะพบในหน้าหนังสือประวัติศาสตร์ ตั้งพันหน้าซึ่งดารดาษกลาดเกลื่อนอยู่ด้วยตัวอย่างอันไร้ประโยชน์ของการตำหนิติเตียนผู้อื่นหรือโทษผู้อื่น เป็นต้นว่า เรื่องวิวาทบาดหมางอันโด่งดังระหว่าง ธีโอดอร์ โรสเวลต์ และประธานาธิบดีทัฟต์ การวิวาทซึ่งเป็นเหตุให้พรรครีพับลิกัน เกิดแตกแยกจนกระทั้งเป็นเหตุให้วูดโรว์ วิลสัน (พรรคเดโมแครต) ได้เป็นประธานาธิบดี และได้นำชาวอเมริกันเข้าสู่สงครามโลก ครั้งที่หนึ่ง อย่างห้าวหาญ ซึ่งเป็นเรื่องโด่งดังอยู่ในประวัติศาสตร์ ทั้งได้เปลี่ยนโฉมหน้าของประวัติศาสตร์เสียสิ้น เรามาสำรวจข้อเท็จจริงกันอย่างไม่โอ้เอ้ดีกว่า เมื่อธีโอดอร์ โรสเวลต์ พ้นจากตำแห่งประธานาธิบดี เมื่อ ค.ศ. 1908 * เขามิได้สมัครต่อ แต่ส่งวิลเลียม เอ็ช ทัฟต์ เข้าสมัครและเป็นผู้สนับสนุนจนกระทั่งทัฟต์ได้เป็นประธานาธบดี ครั้นแล้โรสเวลต์เดินทางไปแอฟริกาเพื่อล่าสิงห์โต เขาแสดงอาการฉุนเฉียวเกรี้ยวกราดต่อการปฏิบัติงานของทัฟต์ และประณามทัฟต์ว่าเป็นคนหัวเก่าคร่ำครึ ตอนนี้เอง โรสเวลต์ ได้แตกแยกออกไปจากพรรครีพับลิกันและตั้งพรรคใหม่ชื่อ "บุลล์ มูส" และสมัครเข้ารับเลือกตั้งเพื่อเป็นประธานาธิบดีเป็นครั้งที่สามในปี ค.ศ.1912 แข่งขันกับทัฟต์ (พรรครีพับลิกัน) และวูดโคว์ วิลสัน (พรรคเดโมแครต) แต่เขาได้ประสบความล้าเหลว มิหนำซ้ำ ทัฟต์ และพรรครีพับลิกันได้คะแนนนำเพียงสองรัฐเท่านั้น รัฐเวอร์มอนต์ และรัฐยูทาห์ เป็นการพ่ายแพ้อย่างย่อยยับครั้งสำคัญที่สุดของพรรคเก่าแก่นี้ ธีโอดอร์ โรสเวลต์ โทษทัพฟต์ แต่ทัฟต์โทษตัวของเขาเองหรือเปล่า? เปล่าเลยอย่างแน่ๆ ด้วยตาหล่ออยู่ด้วยน้ำตา ทัฟต์กล่าวว่า "สิ่งที่ผมได้กระทำไปแล้วเป็นการกระทำที่ไม่มีทางอื่นเหมาะสมไปกว่านี้" จะโทษใคร? โรสเวลต์หรือทัฟต์ ? ด้วยความสัตย์จริง ข้าพเจ้าไม่ทราบ และข้าพเจ้าไม่สนใจ จุดสำคัญที่ข้าพเจ้าจะนำมากล่าวก็คือการที่โรสเวลต์ตำหนิติเตียนทัฟต์มิได้ชกนำให้ทัฟต์รู้สึกในความผิดของตน กลับทำให้ทัฟต์พยายามแก้ตัวว่า เขาทำถูกและกล่าวย้ำด้วยตาหล่อยู่ด้วยน้ำตาว่า "สิ่งที่ผมได้กระทำไปแล้วเป็นการกระทำที่ไม่มีทางอื่นเหมาะสมไปกว่านี้" ความจริงของเรื่องอันควรอับอายขายหน้านั้นมีดังนี้ อัลเบอร์ต ฟอลล์ รัฐมนตรีกระทรวงมหาดไทยในคณะรัฐบาลของประธานาธิบดีฮาร์ดิง ได้รับมองหมายให้สงวนที่ดิน ซึ่งสมบูรณ์ด้วน้ำมันที่ เอล์ก ฮิลล์ และที่อดต โดม ไว้สำหรับรํฐบาล สำรองสำหรับกองทัพเรือ จะได้ใช้น้ำมันนี้ในอนาคต ท่ารัฐมนตรีฟอลล์ เปิดให้มีการประมูลประทานบัตรสำหรับที่ดินรายนี้กระมัง ? ไม่ใช่เช่นนั้นดอกท่าน เขาส่งสัญญาณมอบกรรมสิทธิ์ที่ดินซึ่งเป็นขุมทรัพย์มหาศาลแห่งนี้ให้แก่เพื่อนของเขาชื่อเอ็ดเวิร์ด แอลโดเฮนี ท่านทราบไหมว่าโดเฮนี ทำอย่างไร ? เขาให้เงินท่านรัฐมนตรีฟอลล์"ยืมม" หนึ่งแสนเหรียญ ต่อจากนั้น ท่านรัฐมนตรีฟอลล์ ไดใช้อำนาจของเขาสั่งให้พรรคนาวิกโยธินของสหรัฐอเมริกาเข้าขับไล่เจ้าของบ่อน้ำมันต่างๆ ซึ่งเป็นคู่แข่งขันของโดเฮนี ให้ออกไปจากที่ดินใกล้เคียงกกับที่ดินสำรองน้ำมันที่ เอล์ก ฮิลล์ โดยอ้างเหตุผลว่า บ่อน้ำมันของคนเหล่านี้ เนื่องจากอยู่ใกล้เคียงกันจะดูดน้ำมันที่สำรองไว้ เจ้าของบ่อน้ำมันเหล่านั้น ผู้ถูกขับออกจากที่ของตนโดยการขู่บังคับด้วยปืน และหอกปลายปืน นำเรื่องไปฟ้องยังศาล และได้เปิดเผยความลับของการกินกันอย่างมหาศาลถึงหนึ่งร้อยล้านเหรียญที่ปอร์ต โดม เรื่องันฉาวโฉ่เหม็นคลุ้งนี้ได้กลายเป็นอาวุธร้ายแรงมาประหัดประหารการบิรหารงานของคณะรัฐบาลฮาร์ดิง ประชาชนทั้งชาติได้แสงดอาการรังเกียจเกลียดชังคณะรัฐบาล และขู่เข็ญว่าจะทำลายล้างพรรครีพับลิกันเสีย ทั้งจะจับอัลเบอร์ต ฟอลล์ ไปใส่ตะราง ฟอลล์ได้ถูกศาลจำคุกสาสมกับความชั่วช้าสามานย์ของเขา เป็นการลงโทษอย่างหนักซึ่งข้ารัฐการน้อยคนนักจะเคยโดนเช่นนี้ เขาเสียใจต่อการกระทำของเขาหรือเปล่า? ไม่เคยเลย! ต่อมาอีกหลายปีเฮอร์เบอร์ต ฮูเวอร์* ได้แจ้งแก่ประชาชนในการกล่าวสุนทรพจน์ครั้งหนึ่งว่า มรณกรรมของประธานาธิบดีฮาร์ดิง สืบเนื่องมาจากความกลุ้มใจและมีทุกข์ในการที่เพื่อนคนหนึ่งได้ทรยศต่อเขา เมื่อภรรยาของอัลเบอร์ต ฟอลล์ ผู้นั่งฟังอยู่ด้วยได้ยินเข้า หล่อนลุกพรวดพราดขึ้นยืน ร้องไห้ ยกกำปั้นชูขึ้นอย่างแค้นเคือง และร้องตะโกนว่า " อะไรกัน! ฮาร์ดิงน่ะหรือถูกฟอลล์ทรยศ ? ไม่จริง! สามีของดิฉันไม่เคยทรยศใคร ต่อให้ในห้องประชุมนี้เต็มอยู่ด้วยทองคำแต่จะไม่สามารถล่อใจสามีดฉันให้ทำความผิดได้เลย เขาโดนคนอื่นทรยศจนตัวของเขาต้องถูกฆ่าและถูกตรึงกับไม้กางเขน" นั่นไงล่ะท่าน ธรรมชาติของมนุษย์เราเป็นอย่างนี้แหละ ผู้กระทำความผิดย่อมจะโทษใครต่อใครยุ่งไปหมด นอกจากตัวของเขาเอง เราต่างเป็นอย่างนี้ด้วยกันทุกคน ดังนี้นถ้าหากท่านและข้าพเจ้าอยากจะตำหนิติเตียนใครสักคนในวันพรุ่งนี้ เราจงระลึกถึงเรื่องของ อัล คาโปน เจ้าปืนคู่ คราวลีย์ และอัลเบอร์ต ฟอลล์ เราจงจำไว้ว่าการตำหนิติเตียนเปรียบเหมือนนกพิราบที่เลี้ยงตามบ้าน มันจะต้องกลับมาบ้านเสมอ เราจงจำไว้ว่า บุคคลที่เราจะกล่าวและตำหนิมักจะแก้ตัวและเข้าข้างตัวเอง ทั้งจะโทษเราเข้าให้บ้าง หรือ อย่าง วิลเลียม ทัฟต์ เขาจะพูดว่า "สิ่งทีผมได้กระทไปแล้วเป็นการกระทำที่ไม่มีทางอื่นเหมาะสมไปกว่านี้" เมื่อเช้าวันเสาร์ของวันที่ 15 เมษายน ค.ศ. 1865 อับราฮัม ลินคอล์น นอนรอความตาอยู่ที่บ้านพักราคาถูก คนละฝั่งถนนกับโรงละครฟอร์ด โรงละครอันเป็นสถานที่ซึ่งเขาถูก ยอร์น วิลกส์ บูธ ยิง ร่างอันมีขนาดยาวของลินคอล์น นอนเหยียดขวางทะแยงเตียงนอนซ่งเอียกระเท่เร่ และมีขนาดสั้นกว่าร่างของเขามาก เหนือหัวเตียง มีภาพสีน้ำมัน "งานประกวดม้า" เป็นภาพจำลองฝีมือเลวๆจากภาพจริงอันลือนามของโรซา บอนเนอร์ แขวนอยู่ และมีตะเกียงแก๊สแสงรุบหรู่ซึ่งพุ่งประกายเป็นสีเหลืองอ่อน ขณะที่ลินคอล์น กำลังนอนรอวาระสุดท้ายนั่นเอง เอ็ดเวอร์ด เอ็ม สแตนตัน รัฐมนตรีกระทรวงกลาโหมได้กล่าวว่า "ร่างที่นอนอยู่นี้คือร่างของนักปกครองดีเยี่ยมเท่าที่โลกได้เคยพบเห็นมาแล้ว" ลินคอล์นมีเคล็ดลับในกาติดต่อกับผู้อื่นอย่างไรหรือ? ข้าพเจ้าได้ศึกษาชีวประวัติของ อับราฮัม ลินคอล์น มาเป็นเวลาถึงสิบปี และอุทิศเวลาสามปีในการเขียนและทบทวนแห้ไขหนังสือเล่มหนึ่งชื่อ ลินคอล์น มหาบุรุษ ข้าพเจ้าเชื่อว่าข้าพจ้าเป็นผู้ซึ่งได้ศึกษาค้นคว้าหารายละเอียดต่างๆเกี่ยวกับบุคลิกลักษณะของลินคอล์น ตลอดจนชีวิตทางบ้านของเขา อย่างมากมาย เหลือหลายเท่าที่มนุษย์คนใดสามารถพึงกระทำ ข้าพเจ้าได้ศึกษาเป็นพิเศษ ถึงวิธีการของลินคอล์นในการติดต่อกับบุคคลทั้งหลาย เขาชอบตำหนิติเตียนผู้อื่นหรือเปล่า? อ๋อ เขาเคยเหมือนกัน เมื่อครั้งยังหนุ่มขณะอยู่ที่ ปิดยัน ครีก แวลลีย์ ในรัฐอินเดียนา เขาไม่เพียงแต่ชอบตำหนิติเตียนอย่างเดียว หากชอบเขียนจดหมายและแต่งโคลงถากถางเยาะเย้ยผู้อื่น แล้วแกล้งทำจดหมายเหล่านั้นหล่นตามถนน ซึ่งเขาเชื่อแน่ว่าจะต้องมีผู้มาพบเข้า จดหมายฉบับหนึ่งในบรรดาจดหมายที่เขาเขียนได้ก่อให้เกิดความโกรธเคืองแก่ผู้ถูกเขากล่าวขวัญถึงอย่างมกา ซึ่งเขาไม่เคยลืมเลยตลอดชีวิต แม้กระทั้งเมื่อลินคอล์น ได้มีอาชีพเป็นทนายความในเมืองสปริงฟีลด์ รัฐอิลลีนอยส์ เขาได้โจมตีศัตรูของเขาโดยจดหมายเผิดผนึกลตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์ต่างๆ เขาได้กระทำเช่นนี้อยู่เสมอเป็นประจำ ในฤดูใบไม้ร่วงของ ค.ศ. 1842 ลินคิล์น ล้อนักการเมืองี่ไม่มีภูมิที่มีนิสัยพาลเกเรซึ่งเป็นชวไอริช ชื่อ เยมส์ ฃิลดส์ ลินคอล์นเขียนจดหมายเยาะเย้ายถากถางชายผู้นี้ลงพิมพ์ในหนังสือพิมพื สปริงฟิลด์ เยอร์นัล คนทั้งเมืองเมื่ออ่านเข้าต่างหัวเราะกันใหญ่ ชิลดส์ เป็นคนใจน้อยและหยิ่งทะนง ถึงกับเดือดดาลเป็นฟืนเป็นไฟ เขาสือบหาคนเขียนจดหมายฉบับนั้น และได้ทราบความจริงว่าใครเป็นผู้เขียน กระโดดขึ้นหลังม้าขี่ตรงไปหาลินคอล์นในทันที และท้าลินคอล์นหใปต่อสู้กันด้วยการดวล ควมจริง ลินคอล์น ไม่ต้องการจะต่ดสู้กับชายผู้นี้ เพราะตามปกติเขาเป็นฝ่ายมีความคิดเห็นเป็นปฏิปักษ์ต่อการต่อสู้กันในแบบดวล แต่เพื่อป้องกันเกียรติยศของเขา เขาไม่มีทางที่จะหลีกเลียงการท้าทายนี้เสียได้ ชิลดส์อนุญาติให้ลินคอล์นเลือกกอาวุธที่จะใช้ดวลกัน เนื่องจากลินคอล์นเป็นคนมีแขนยาว เขาจึงเลือกเอาการดวลด้วยดาบทหารม้าชนิดใบกว้าง แล้วศึกษษวิชาดวลดาบจากนายทหารบกผู้หนึ่งซึ่งสำร็จการศึกษามาจากวิทยาลัยนายร้อยเวสต์ปอยต์ ในวันกำหนดนัดสู้ คนทั้งสองได้มาพบกันที่หาดทรายของแม่น้ำมิสซิสซิปปีแห่งหนึ่ง และเตรียมพร้อมที่จะต่อสู้เพื่อสังหารชีวิตซึ่งกันและกัน แต่แล้ว ในนาทีสุดท้ายนั่นเอง สกันต์ทั้งสองฝ่ายได้ห้ามปรามและทำความตกลงให้เลิกดวลนี้เสีย เหตุการณ์อันนี้เป็นส่งที่อกสั่นขวัญหายอย่างที่สุดในชีวิตขงลินคอล์น เป็นบทเรียนใหญ่ยิ่งอันหาค่ามิได้ที่สอนให้รู้จักศิลปะแห่งการปฏิบัติต่อผู้อื่น นับตั้งแต่ครั้งนั้นเป็นต้นมา เขาเลิกเขียนจดหมายสบประมาท และเลิกเยาะเย้ยถากถามผู้อื่นให้ถูกหัวเราะเยาะ และนับตั้งแต่ครั้งนั้นเป้นต้นมา เขาแทบจะเลิกตำหนิติเตียนผู้อื่นเสียเลยทีเดียว ในระหว่างสงครามกลางเมือง ครั้งแล้วครั้งเล่า สินคอล์น ได้เปลี่ยนแม่ทัพประจำกองทัพด้านแม่น้ำโปโตมัค แม่ทัพที่ถูกเปลี่ยนเหล่านี้มีแม็คเคล็นลัน โป๊บ เบอร์นไซด์ ฮุกเกอร์ มีด ซึ่งล้วนแล้วแต่ได้ปฏิบัติการสงครามพลาดพลั้งเสียหายอย่างร้ารง และความร้ายแรงนั้นถึงกับเป็นเหตุให้ลินคอล์นต้องเดินกลับไปกลับมาตามพื้นห้องด้วยความหมดหวัง แระชาชนครึ่งเประเทศต่างตำหนิแม่ทัพผู้หย่อนสมรรถภาพเหล่านี้อย่างฉุนเฉียวเกรี้ยวกราด แต่ลินคอล์นมีอุดมคติว่า "ด้วยไม่มีเจตนาร้ายต่อผู้ใด อ้วยเมตตากรุณาต่อมนุษย์ทุกคน" ได้รักษาอารมณ์ของเขาไว้ให้อยู่ในลักษณะเงียบสงบ ในบรรดาสุภาษิตที่เขาชอบที่สุดมีอยู่ประโยคหนึ่งคือ " อย่าตัดสินผู้อื่น ถ้าท่านไม่ต้องการให้ผู้อื่นตัดสินท่าน" เมื่อนางลินคอล์นหรือใครก็ตามพูดให้ร้ายแก่พวกฝ่ายใต้ ลินคอล์นจะกล่าวว่า "อย่าไปติเตียนเขา ถ้าเราอยู่ในกรณ๊แวดล้อมทำนองเดียวกับเขา เราก็จะทำเช่นนี้เหมือนกัน" ความเป็นจริง ลินคอล์นมีโอกาสที่จะตำหนิติเตียนผู้อื่นอย่าดีที่สุดถ้าเขาประสงค์จะทำเช่นนั้น ข้าพเจ้าจะขอยกตัวอย่างให้ท่านดูสักเรื่องหนึ่ง สงครามแห่งเมืองเก็ตเต็สเบอรได้โรมรันพันตูกันอย่างทรหดระหว่างวันที่ 1 ถึงวันที่ 3 กรกฎาคม ค.ศ.1863 ครั้นในคืนวันที่ 4 กรกฏาคม นายพลรอเบิร์ต อี.ล๊ (ฝ่านใต้หรือฝ่ายตรงข้ามกับรัฐบาล) ได้เริ่มต้นล่าถอยไปทางทิศใต้ในขณะที่เมฆบนท้องฟ้ามืดครึ้ม และมีฝนเหทลงมาอย่างขนานใหญ่ พร้อมกับมีพายุตลอดเวลา ตอนที่นายพลลี และกองทัพล่าถอย มาถึงแม่น้ำโปโตมัค เขาได้พบว่าแมน้ำเบื้องหน้าไม่สามารถเดินทัพผ่านไปได้ เพราะน้ำขึ้นจนล้นฝั่ง ส่วนทางเบื้องหลังของเขามีกองทหารฝ่ายรัฐบาลซึ่งเป็นฝ่ายได้รับชัยชนะตั้งคุมเชิงอยู่ นายพลลีอยู่ในฐานะติดกับดีๆนี่เอง เขาไม่มีทางที่จะหนีไปทางไหน ลินคอล์นได้ตระหนักความจริงในเรื่องนี้ดี เหตุการณ์ตอนนี้ดูประหนึ่งเป็นโอกาสอันงามที่สวรรค์ได้ประทานให้ โอกาสที่จะจับนายพลลี และกองทหารของเขาเพื่อจะได้จบสงครามกลางเมืองเสียโดยฉับพลัน ด้วยเหตุนี้เอง ลินคอล์น ผู้หวังจะได้รับชับชนะอย่างเต็มเปี่ยม ได้ออกคำสั่งให้นายพลมีดโจมตีในทันทีทันใดโดยมิต้องเรียกประชุมสภาการสงคราม สิลคอล์นส่งคำสั่งนี้ของเขาไปทางโทรเลขและส่งคนถือคำสั่งนี้เป็นพิเศษเดินทางไปหานายพลมีดอีกคนหนึ่ง เป็นการเร่งเร้าให้นายพลมีดกระทำการโดยมิรอช้า นายพลมีดปฏิบัติอย่างไรหรือท่าน ? เขาปฏิบัติในทางตรงกันข้ามกับคำสั่งของลินคอล์น กล่าวคือเขาได้ฝ่าฝืนคำสั่งนั้นด้วยการเรียกประชุมสภาการสงคราม เขารีรอ เขาชักช้า เราโทรเลขอ้างเหตุขัดข้องต่างๆในการที่เขามิได้ปฏิบัติตามคำสั่งนั้นด้วยการโจมตีกองทัพนายพลลี ลงท้ายน้ำในแม่น้ำโปโตมัค ลงดลง ซึ่งได้ช่วยให้นายพลลีกับกองทัพของเขาหนีข้ามไปได้อย่างสะดวสบาย ลินคอล์นถึงกับเดือดเป็นฟืนเป็นไฟ "นี่หมายความว่าอะไรกันน่ะ? " เขาร้องลันกับรอเบิร์ต บุตรชายของเขา "พระเจ้าผู้มีอานุภาพ! นี่หมายความว่าอะไรกัน? พวกนั้นอยู่ในเงื้อมืองเราแล้ว เราเพียงแต่ยื่นมือออกไปเท่านั้นเราก็จะจับเขาได้ เป็นอันว่าฉันจะพูดอะไรหรือทำอะไรก็ไม่สามารถทำให้กองทัพเคลือนที่ได้ ในกรณีเช่นนี้ แม่ทัพเกือบทุกคนก็สามารถชนะลีได้ ถ้าฉันอยู่ที่นั่น ฉันจะขยี้ลีเสียเอง" ด้วยความไม่พอใจอย่างมาก ลินคอล์น นั่งลงเขียนจดหมายถึงมีดฉบับหนึ่ง โปรดทราบว่าในระยะนี้ลินคอล์นอยู่ในวัยมีอายุซึ่งอย่อมจะต้องสุขุมเยือกเย็นและสงวนถ้อยคำ แม้กระนั้นก็ตามจดหมายฉบับนี้ของลินคอล์นเขียนเมื่อ ค.ศ.1863 นับได้ว่าเป็นการตำหนิมีดอย่างรุนแรง "ท่านนายพลที่รัก ข้าพเจ้าไม่เชื่อว่าท่านพอใจในโชคร้ายใหญ่มหันต์ของเราซึ่งเกิดมาจากการหนีไปของลี เขาอยู่ในเงื้อมมือของเราแล้ว และการที่เราสามารถจะปิดฉากการต่อสู้ของเขาเสียได้ ปรกกอบกับความสำเร็จในการรบครั้งเที่แล้วๆของเรา จะทำหใสงครามอวสานลง แต่จากกรณีของลี ย่อมหมายถึงว่าสงครามจะยืดเยื้อต่ไปอีกอย่างไม่มีกำหนด ถ้าท่านไม่สามารถจะโจมตีลีจนได้ชัยชนะอย่างเรียบร้อยเมื่อวันจันทร์ที่แล้ว ในโอกาสต่อไปท่านจะสามารถชนะเขาได้อย่างไรในเมื่อเขาอยู่ทางฝั่งใต้ของแม่น้ำ ซึ่งท่านจะพากองทหารไปกับท่านได้พียงไม่เท่าใด คือพาไปได้ไม่มากกว่าสองในสามของทหารทั้งหมดที่ท่านมีอยู่? มันเป็นสิ่งอันไร้เหตุผลที่จะหวัง และข้าพเจ้ามิได้หวังเลย ว่าท่านจะปฏิบัติงานได้ผลมากมาย ในบัดนี้ โอกาสันงามเลิศของท่านได้ผ่านพ้นไปเสียแล้ว และจากการสูญเสียโอกาสนั้น ข้าพเจ้าได้รับความทุกข์ทรมานอย่างเหลือคณานับ" ท่านลองทายซิว่านายพลมีดทำอย่างไร เมื่อเขาได้อ่านจดหมายฉบับนี้? มีดไม่ได้เห็นจดหมายฉบับนี้เลย ลินคอล์น ไม่ไดส่งไป หลังจากมรณกรรมของลินคอล์น ปรากฏว่าจดหมายฉบับนี้ทิ้งรวมอยู่ในกองกระดาษเอกสารต่างๆของลินคอล์น ข้าพเจ้าขอทาย เพีงแต่เป็นการทายเท่านั้น ว่าหลังจากเขียนจดหมายฉบับนี้แล้ว ลินคอล์นคงจะยืนมองไปทางช่องหน้าต่างและพูดกับตนเองว่า "เดี๋ยวก่อน ฉันไม่ควรจะรีบด่วนปรักปรำมีด เพราะฉันนั่งอยู่ในทำเนียบไวท์เฮ้าส์อย่างสุขสบาย ซึ่งเป็นการง่ายมากที่จะออกคำสังให้มีดโจมตี แต่ถ้าฉันอยู่ในเก็ตเตสเบิร์ก และถ้าฉันได้เห็นการนองเลือดอย่างมีดได้เห็นมาในระหว่างสัปดาห์ที่แล้ว และถ้าหูของฉันอื้ออึงอยู่ด้วยเสียงร้องครวญครางของทหารที่บาดเจ็บและกำลังรอความตาย บางทีฉันอาจจะหมดความกระตือรือร้นที่จะโจมตีลีในตอนนี้ทำนองเดียวกับมีดก็เป็นได้ ถ้าฉันอยู่ในฐานะของมีดโดยรู้สึกสะดุ้งกลัวต่อส่งเหล่านี้ บางทีฉันอาจจะกระทำลงไปในทำนองเดียวกับที่เขาได้กระทำก็เป็ได้ อย่งไรก็ดี เวลานี้โอกาสนั้นได้ผ่านพั้นไปเสียแล้ว เพราะฉะนั้นถ้าฉันส่งจดหมายฉบับนี้ไปให้มีด ผลที่ฉันได้รับก็คือฉันจะสบายใจ ส่วนมีดจะพยายามหาเหตุผลเข้าข้างตัวเองต่างๆนานา ทั้งจะหันมาโทษฉันเข้าบ้าง นอกจากนั้นจกะก่อให้เขาเกิดความรู้สึกกลุ้มอกกลุ้มใจ ซึ่งจะเป็นการทำลายสมรรภาพของเขา ในฐานะแม่ทัพ ในการทำสงครามครั้งต่อๆไป และอาจจะเป็นเหตุบังคับให้เขาต้องลาออกจากกองทัพบกได้" ดังเหตุนี้เอง ตามที่ข้าพเจ้าได้กล่าวมาแล้ว ลินคอล์นได้โยนจดมายฉบับนี้ไปเสียทางหนึ่ง ทั้งนี้ก็เพราะเขาเคยผ่านด้วยความชอกช้ำมาแล้วว่า การติเตียนและดุด่าผู้อื่นไม่ไว้หน้ามักจะปรากฎผลร้ายเสมอ ธีโอดอร์ โรสเวลล์ กล่าวว่า ถ้าเขาได้เผชิญกับปัญหายุ่งยาก ในขณะที่เขาเป็นประธานาธิบดี เขามักจะพิงหลังกับพนักเก้าอี้และเงยหน้ามองภาพลินคอล์น เขียนด้วยสีน้ำมัน ซึ่งแขวนอยู่ที่ผนังหน้าโต๊ของเขาที่ทำเนียบไวท์เฮ้าส์ และถามตัวเองว่า "ถ้าลินคอล์นอยู่ในฐานะของฉันเขาจะทำอย่างไร ? เขาจะแก้ปัญหานี้ด้วยวิธีใด?" ต่อไปนี้ถ้ามีสิ่งใดมาชักจูงเราให้อยากดุด่าผู้อื่น เรา(สำหรับชาวอเมริกัน) จงควักธนบัตรฉบับละห้าเหรียญออกมาจากกระเป๋า มองดูภาพลินคอล์นที่ธนบัตรนั้น และถามว่า "ถ้าปัญหานี้เป็นของลินคอล์น เขาจะจัดการกับมันอย่างไร?" ท่านรู้จักใครสักคนหนึ่ง ที่ท่านอยากจะเปลี่ยนแปลงแก้ไขคนนั้นๆให้ดีขึ้นบ้างไหม? ดีแล้ว ! ดีมากทีเดียว ข้าพเจ้ายินดีอย่างยิ่ง แต่ทำไมท่านไม่จัดการกับตัวของท่านเองเสียก่อนเล่า? ถ้าจะพูดกันตามหลักการทำประโยชน์เพื่อตนเอง การแก้ไขตนเองให้ดีขึ้นเป็นผลกำไรอันงามยิ่งกว่าพยายามจะแก้ไขผู้อื่น และเป็การกระทำที่มีภัยน้อยกว่ากันมากมายหลายเท่านัก "เมื่อการต่อสู้เกิดขึ้นในบุคคลใด" เป็นวาทะของรอเบิร์ต บราวนิ่ง* "บุคคลนั้นเป็นผู้มีคุณค่าไม่น้อยเลย" การแก้ไขตัวของท่านให้ดีขึ้นอาจกินเวลาตั้งแต่เวลานี้จนถึงคริสต์มาสก็ได้ จากคริสต์มาสเป็นต้นไป ท่นจงพักผ่อนเสียให้พอ แล้วจงใช้วันขึ้นปีให่ในการแก้ไขและวิพาษ์วิจารณืผู้อื่น แต่จงแก้ไขตัวของท่านเองให้เรียบร้อยเสียก่อน "อย่าบ่นในเรื่องหิมะรกรุงรังตามหลังคาเพื่อนบ้านของท่าน" ขงจู๊กล่าว "ในเมื่อบันไดบ้านของท่านเองยังสกปรกอยู่" ในขณะเมื่อข้าพเจ้ายังหนุ่มและพยายามอย่างสุดกำลังที่จะให้ประชาชนสนใจในตัวข้าพเจ้า ข้าพเจ้าเขียนจดหมายโง่ๆฉบับหนึ่งถึงริชาร์ด ฮาร์ดิง เดวิน นักประพันธ์ผู้ในสมัยหนึ่งมีชื่อเสียงโด่งดังในวงวรรณกรมของสหรัฐ ข้าพเจ้าเตรียมการเขียนเรื่องเกี่ยวกับนักประพันธ์เพื่อลงในนิตยสารฉบับหนึ่ง และข้าพเจ้าได้จดหมายถามเดวิส ให้เขาเล่าว่าเขามีวิธีการประพันธ์อย่างไรบ้าง ก่อนหน้านนี้ไม่กี่สัปดาห์ ข้าพเจ้าได้รับจดหมายจากใครคนหนึ่งพร้อมด้วยหมายเหตุที่ตอนล่างสุดของจดหมายฉบับนั้นว่า "บอกให้พิมพ์ตามคำบอกแต่มิได้อ่าน"ข้พเจ้าเกิดความสนใจต่อข้อความประโยคนี้อย่างยิ่ง ข้าพเจ้าเกิดความรู้สึกว่าเจ้าของจดหมายนั้นจะต้องเป็นคนใหญ่โต มีงานยุ่งและเป็นคนสำคัญ ข้าพเจ้าเองมิได้มีงานยุ่งแม้แต่น้อย แต่ข้าพเจ้าอยากจะให้ริชาร์ด ฮาร์ดิง เดวิส เกิดความสนใจในตัวของข้าพเจ้า เหตุนี้เองข้าพเจ้าจึงได้พิมพ์ลงไปที่ตอนล่างของจดหมายสั้นๆของข้าพเจ้าฉบันนั้นบ้างว่า "บอกให้พิมพ์ตามคำบอกแต่มิได้อ่าน" เดวิสมิได้ทำความลำบากที่จะตอบจดหมายฉบับนั้น เขาส่งกลับคืนมาให้ข้าพเจ้าพร้อมด้วยมีลายมือของเขาเขียนหวัดๆที่ตอนล่างของจดหมายฉับนั้นว่า "มรรยาทของท่านช่างทรามเสียเหลือเกิน" จริงอยู่ ข้าพเจ้าได้กระทำไอย่างโง่เขลาเบาปัญญา และควรอย่างยิ่งที่ขาจะด่าข้าพเจ้า แต่ ในฐานะที่ข้าพเจ้าเป็นมนุษย์ ข้าพเจ้าก็อดโกรธเสียมิได้เลย ข้าพเจ้าโกรธเขาอย่างมากจนถึงกับเมื่อข้าพเจ้าอ่านพบข่าวตายของ ริชาร์ด ฮาร์ดิง เดวิส สิบปีต่อมา ความรู้สึกที่ยังเกาะแน่นอยู่ ณ จิตใจของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าออกจะละอายมากอยู่ที่ได้สารภาพความจริงอันนี้ ก็คือความปวดร้าวที่เขาได้กระทำแก่ข้าพเจ้า ถ้าท่านและข้าพเจ้าต้องการจะทำให้ใครคนหนึ่งโกรธพรุ่งนี้ โกรจนเจ็บปวดอยู่ตลอดเวลาหลายสิบปีและตราบจนกระทั่งวาระสุดท้ายแห่งชีวิต เราจงติเตียนเขาผู้นั้นเพียงไม่กี่คอด้วยคำพูดที่เจ็บแสบไม่ไว้หน้า โดยมิต้องเอาใจใส่ว่าคำติเตียนนั้นจะมีผลอันควรหรือไม่ ในการติดต่อกับบุคคลทั่วๆไป เราจงจำไว้เสมอว่า เรามิได้ติดต่อกับสัตว์โลกที่เพียบพร้อมไปด้วยเหตุผล แต่เราติดต่อกับสัตว์โลกซึ่งเต็มไปด้วยความผันแปรแห่งอารมณ์ สัตว์โลกผู้ห้อมล้อมอยู่ด้วยอคติและจิตใจลุกกรุ่นอยู่ตลอดเวลาด้วยความหยิ่งทะนงและทิฐิ คำติเตียนเปรียบประดุจประกายเพลิงอันเต็มอยู่ด้วยอันตราย ประกายเพลิงซึ่งอาจจะเป็นเหตุให้เกิดการระเบิดจากดินระเบิดแห่งความหยิ่งทะนง การระเบิดซึ่งในบางครั้งเร่งให้ไปสู่ความตายเร็วกว่าควร เป็นต้นว่า นายพลเล็นเน็ร์ด วูด ถูกติเตียนและไม่ได้รับอนุญาตให้ไปประเทศฝรั่งเศสพร้อมกับกองทัพบก (เมื่อครั้งสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง) ผลก็คือทำให้เขาอัอายขายหน้าและอายุสั้น คำติเตียนอย่างรุนแรงเป็นเหตุให้ ธอมัส ฮาร์ดี นักเขียนนวินิยายเด่นที่สุดคนหนึ่ง ซึ่งส่งเสริมให้วรรณกรรมอังกฤษสุกใขึ้น (ค.ศ.1850-1928) เกิดควมน้อยใจจนถึงกับเลิกเขียนนวนิยายจนตลอดชีวิต คำติเยนอีกนั่นแหละที่เป็นเหตุให้ธมัส แช็ตเตอร์ตัน (ค.ศ.1852-70) กวีอังกฤษ ฆ่าตัวตาย เมื่อสมัยังหนุ่ม เบ็นยามิน แฟรงคลิน เคยเป็นคนโผงผางไม่รู้จักผ่อนหนักผ่อนเบา แต่แล้วภายหลังเขากลายเป็นคนมีชั้นเชิงสูงและคล่องแคล่วเชี่ยวชาญในการติดต่อกับผู้อื่นจนได้รับการแต่ตั้งให้เป็นเอกอัครราชทูตอเมริกันประจำประเทศฝรั่งเศส เคล็ดลับในความสำเร็จของเขารึท่าน? "ข้าพเจ้าจะไม่กล่าวร้าอยต่อผู้ใด" เขาพูด "...และกล่าวเฉพาะแต่ความดี เท่าที่ข้าพเจ้าทราบ ของทุคน" คนโง่เขลาเบาปัญญาเท่านั้นที่ชอบตำหนิติเตียน ปรักปรำลงโทษ และบ่นว่า และคน โง่เขลาเบาปัญญาส่วนใหญ่ได้ปฏิบัติเช่นนี้ แต่คนมีอุปนิสัยอันดีงามซึ่งรู้จักการควบคุมตนเองเท่านั้นจึงจะเข้าใจผู้อื่นและยินดีให้อภัย "คนบุญหนักศักดิ์ใหญ่ แสดงให้เห็นถึงความยิ่งใหญของเขา" คาร์ไลล์กล่าว "โดยทางการปฏิบัติต่อผู้น้อย" แทนที่จะตำหนิโทษผู้อื่น ทางที่ดีเราควรจะยายามเห็นใจคนเหล่านั้น เราจงมาค้นหาความจริงว่าทำไมเขาจึงได้กระทำลงไปอย่างที่เขาได้กระทำ การปฏิบัติเช่นนี้จะเกิดประโยชน์และเกิความน่าสนใจยิ่งไปกว่าการกล่าวคำตำหนิติเตียนเสียอีก และจะอบรมนิสัยของเราให้เป็นผู้รู้จักเห็นใจผู้อื่น รู้จักอดทน และเป็นผู้มีความกรุณาปราณี "การเข้าใจทุกสิ่งทุกอย่างคือการให้อภัยทุกสิ่งทุกอย่าง" ดร.แมซเมียล ยอห์นสัน ได้กล่าวไว้ว่า "พระเจ้าเอง ไม่เคยมีพระประสงค์ที่จะตัดสินบุคคลใด จนกว่าจะถึงวันสุดท้ายของเขา" ทำไมท่านและข้าพเจ้าจึงจะด่วนตัดสินผู้อื่นเร็วจนเกินไปเล่า?